موقوفه‌هاى اصحاب رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم از وقف‌هاى صحابه كه در كتب حديث و تاريخ زياد ذكر شده است وقف خليفهء دوم است و داستان آن اجمالًا اين است كه عمر زمينى از خيبر را مالك شد يعنى به سهم او درآمد ، وى به حضور رسول اللَّه صلى الله عليه و آله و سلم عرض كرد : من زمينى به دستم آمده كه مالى بهتر از آن هرگز نداشته‌ام چه كار كنم يعنى در چه راهى آن را خرج كنم . . . سپس عمر آن را وقف نمود « صدقة لا تباع و لا توهب » و مصرف آن را براى فقرا و ابن سبيل و خويشان و بردگان و ضعفا قرار دارد « 1 » . 2 - رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم به بنى نجار فرمودند : اين باغ را به من بفروشيد تا مسجد بسازم عرض كردند : يا رسول اللَّه ما قيمت آن را از خدا مىگيريم « 2 » . يعنى زمين را وقف مسجد كردند و پول را از حضرت نگرفتند . 3 - « انس بن مالك خانه‌اى را در مدينه وقف كرد و هر وقت خود وارد مدينه مىشد در آنجا سكونت مىكرد » « 3 » . 4 - « زبير بن عوام خانه‌هاى خود را براى دختران خود وقف كرد » و از سنن بيهقى نقل شده است كه زبير خانهء خود را در مكه و مصر وقف نموده بود و دارمى و بيهقى گفته‌اند كه وقف زبير وقف بر اولاد بوده است « 4 »

--> ( 1 ) - رجوع شود به : ابن ماجه ج 2 ، ص 801 و مسند احمد ج 2 ، ص 55 و نسايى كتاب احباس ج 6 ، ص 232 و صحيح مسلم ج 3 ، ص 1255 ( كتاب وصيت ) با اسانيد متعدده و ترمذى ج 3 ، ص 659 ( باب وقف از كتاب احكام ) و بخارى ج 3 ، ص 139 ( باب شروط ) و ص 260 و ج 4 ، ص 11 ، 13 ، 14 و ج 8 ، ص 178 و فتح البارى ج 5 در شرح حديث / 306 ، 299 و ابو داود ج 3 ، ص 117 و كنز العمال ج 22 ، ص 176 با اسانيد متعدده تا ص 177 ، 178 و سنن بيهقى ج 6 ، ص 158 ، با اسانيد متعدده تا ص 161 و كتاب ام شافعى ج 3 / 275 و نيل الأوطار ج 6 / 127 و بحر زخّار ، ج 5 ، ص 147 و در حاشيهء آن جواهر الأخبار و وفاء الوفا ج 3 ، ص 1164 ، 1165 ، 1166 و وثائق السياسة ، ص 72 و إرشاد الساري ج 4 ، ص 183 و تراتيب ادارية للكتانى ج 1 ، ص 405 ، 404 و سنن دارقطنى ج 4 ، ص 186 - 194 با اسانيد متعدد و منتقى ابن تيميه ج 2 ، ص 440 و مسند حميدى ج 2 ، حديث / 652 و معجم البلدان ج 2 ، ص 84 و مغنى ابن قدامه و ثقات ابن حيان ج 3 ، ص 37 . ( 2 ) - بخارى ، ج 4 ، ص 14 و فتح البارى ج 5 ، ص 307 . ( 3 ) - بخارى ، ج 4 ، ص 15 و فتح البارى ، ج 5 ، ص 305 و سنن بيهقى ج 6 ، ص 161 و جواهر الأخبار در حاشيهء بحر زخّار ، ج 5 ، ص 148 . ( 4 ) - رجوع شود به : فتح البارى ج 5 ، ص 305 و بيهقى در سنن ج 6 ، ص 161 و دارمى ج 2 ، ص 427 و بخارى ج 4 ، ص 15 و جواهر الأخبار حاشيه بحرز خار ، ج 5 ، ص 148 و كنز العمال ج 22 ، ص 176 و تراتيب ادارية للكتانى ج 1 ، ص 407 و مغنى ابن قدامة ج 6 ، ص 185 .